Dil Seçimi:

LEVENT TANRIVERDİ

Leventçe Yaşamak

Voleybolda Antrenman Süreci

 

VOLEYBOLDA ANTRENMAN SÜRECİ

Antrenman süreci, tekniğin geliştirilmesinin ve bir sporcunun performans faktörlerinin eğitim durumunun geliştirilmesi ve sağlanmasının en temel yoludur.

Bu yüzden antrenör, etkin bir antrenman sürecinin yürütülmesine ilişkin bilgiye sahip olmalıdır.

Bu ünite sonunda antrenör aşağıdaki konularla ilgili daha ayrıntılı bilgiye sahip olacaktır:
- saatin içeriği ve yapısını etkileyen faktörler
- antrenörün görevleri ve genel prensipler
- hedeflerin ana hatlarını belirlemenin yolları ve toplantının konuları
- antrenman sürecinin yapısı


BİR ANTRENMAN SÜRECİNİN İÇERİĞİNİ VE YAPISINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Bir antrenman sürecinin içeriği ve yapısı ve sporcuya yüklenen antrenman yükünü aşağıdaki parametreler etkiler:

- Aktiviteye katılan katılımcıların gelişim profili: bir antrenör olarak yeni başlayanları, gençliği, ileri düzey veya üst düzeydeki oyuncuları eğitiyor musunuz? Ergenlikten gençliğe adım atan gençleri veya yetişkinleri eğitiyor musunuz?
- Bir sporcuların deneyimi: sporcular şimdiye kadar nasıl bir antrenmandan geçmişler? Bunların kalitesi nedir ve şimdiye kadar kaç yarışmaya katılmışlar? Yedek olarak mı asıl oyuncu olarak mı oynamışlar?
- Sporcuların eğitimlerinin asıl durumu: bir antrenör performans faktörlerinin eğitim durumunu geliştirmeyi veya sağlamayı hedefler, ki bunlar performans için gerekli nitelikler, beceri yeterliliği, taktiksel kabiliyet ve meyil, etikle ilgili ve kişisel nitelikler, taktiksel zeka ve hepsinden önemlisi yüksek performans için bunların koordinasyonu. Bu düzlemde sporcularınız nerede bulunuyor?
- İçinde bulunduğunuz dönem, seviye, en geniş düzey ve en ufak düzey: yıllık antrenman ve müsabaka planınıza göre neredesiniz? Müsabakaların uzunluğu, sıklığı ve türü nedir? Yıl içinde erişmek istediğiniz bir üst nokta var mı veya müsabakalar yıl içinde bazı belli aylara mı dağılmış durumdalar?
- Aranan acil hedefler: Çekirdekte antrenman saatinin hedefi öğrenme, gelişim, destek veya kontrol mü? Bir antrenman boyunca kullanılacak değişik çalışmalar var mı?

ANTRENÖRÜN GÖREVLERİ
Bu aşamada antrenman boyunca yapılacak olan antrenörlük görevlerinin neler olduğunu bilmek bilginin boyutunu, becerileri ve antrenörün çalışmasında etkin olacak tutumlarının keşfedilmesi açısından avantajlı olur:

- sporculara hedefler ve görevler açısından bilgi verin
- egzersizi açıklayın ve gösterin
- taktikleri ve becerileri öğretin veya pekiştirin
- sürecin ana bölümünde egzersizlerin doğru yapıldığından emin olun
- fiziksel, teknik ve taktikle ilgili problemleri gözlemleyin
- sporcuların hareketlerini düzeltmek, onlardan geri bildirim almak ve onlara geri bildirim vermek için onlarla iletişim kurun
- topu değişik durumlarda ele alın
- ısınmayı, antrenman performansını ve bitiş bölümünü kontrol altında tutun

Bu görevlere bir göz attığımızda bir antrenörün aşağıdakilere ihtiyacı olduğu ortaya çıkar:
- spor hakkında bilgi
- antrenman hakkında bilgi
- ilgili alanlarda iletişim ve öğretim becerileri bilgisi
GENEL PRENSİPLER
Bir antrenöre işini yapmasında ışık tutacak olan bazı genel prensipler:
- Her antrenman saati, kendi mantığı, hedefleri ve vurgulamak istenen ana maddelerin içinde olduğu bir mikro antrenman dönemine bağlıdır.
- Antrenman yükünü, bir antrenman saatinin hacim ve yoğunluğunu hesaba katarak belirleyin.
- Bir antrenman saatinde egzersizlerin seçimi ve antrenman yükü o tamamlanacak olan hedefe bağlıdır.
- Bir antrenör antrenman saatini mikro antrenman döneminin hedefine ve/veya süresinin hedefine göre planlamalıdır. Genel kural: bir antrenör bir sporcunun eğitim durumunu ilerletmeyi veya adapte olmasını dengelemeyi amaçlar.
- Bir antrenör bir sporcu tarafından bir antrenman süresince yapılan aktivitelerin müsabaka düzenlemelerinin gerektirdiklerini karşılamasını sağlamalı. Bu repertuar, fiziksel çabanın özelliklerini ve sinirsel uyarımı içerdiği kadar becerilerin ve taktiksel hareketlerin gerçekleştirildiği düzeni ve sıklığı içerir. Bir sporcunun vücudunun bir maç içerisinde bir kaç kere, dinlenme süresinden maksimum yoğunluktaki bir çabaya ve tam tersine olumsuz sonuçlar doğurmadan hızlı ulaşabilmesi gerekir.
- Prosedürleri göz önüne alacak olursak bir antrenman saatini idare ederken antrenör aşağıdaki ilerlemeler için çaba göstermelidir:
- AÇIKLAMA – NEYİN NASIL YAPILACAĞINI GÖSTERME
- Doğru egzersizi kullanarak UYGULAMA YAPMAK
- GERİ BİLDİRİM: sporcu modele olabildiğince uygun davranıyor mu?
- Bir antrenör alternatif prensipleri de kullanmaya çalışır:
- Çalış-dinlen
- Kolay- zor
- Ağır yük – hafif yük
- Teşvik ve konsantrasyon – rahatlama
- Kullanılan kas grupları
- Psikolojik bir bakış açısıyla bakılırsa bir antrenör yüksek başarı oranı (70% ve yukarısı) tuttururken sporcuya bir çok uyarıcı sinyalin verildiğinden emin olmalıdır ki öğrenim süreci gerçekleşsin.
- Eğer görev öğrenme ile ilgiliyse bir antrenör sporcunun (motor ve farkında olmadan öğrenme bakış açısıyla bakıldığında) işe aktif olarak katıldığından emin olmalıdır. Ayrıca uygun iyileşme dönemi ve çok sayıda tekrar gerekir.
- İlerlemeyi göz önünde bulunduracak olursak, bir antrenör çok hızlı gitmeyi isteyen bir sporcuyu dizginlemeli veya yavaşlatmalı. Amaç, zorluk ve karmaşıklık seviyesini dereceli olarak arttırmaktır.

Her antrenman saati, bir başkasıyla birleşip ilerlemeyi sağlayan ve bir diğer için hazırlık yapan bir yap-bozun ufak bir parçası gibidir. Bir antrenman saati kendi içinde bütünlüğü olup oyunla yakın ilişkili olan bir tiyatro oyununun kısa bir sahnesi gibi de tanımlanabilir.

Hedefi veya bir antrenmanın ana konusunu geliştirme işlemi daha önce belirtilmiş olan faktörler tarafından etkilenmiştir ve belirtilen genel prensipleri dikkate almalıdır. Bu ilk bölüm bir antrenörün bir antrenmanda tamamlamak istediği işlere benzer.

Örnekler: Beceri edinme
veya, belirli fiziksel özelliklerin hazırlanması ve becerileri sağlamlaştırmak
veya, bireysel taktikler ve uzmanlık alanı edinmekle bir oyun sistemine entegre olma vb.

İkinci bölümde belirli hedefleri belirlemekle karakterize edilir ki bu da bir sporcu tarafından yürütülecek görevlerdir. Bunlar gerçekçi ve ulaşılabilirdir ki nitelendirilebilir ve ölçülebilirdirler. Bu görevler açıkça tanımlanmalıdır. Bu bölüm her sporcu için kesin hatları çizilmiş olan kendi görevlerini belirler.

Örneğin: Smaç (spike) hareketini kontrol etmek
veya, tepki hızı ve zıplama zamanlaması
veya, on servisten karşılanan yedi servisi pasörün (set) file yakınındaki bölgesine göndermek
veya, bir önceki haftayla karşılaştırma yapan oyuncuların arasındaki olumsuz yorumların sayısını azaltmak
veya, bir önceki antrenmana göre oyuncular arasındaki olumlu telkinlerin sayısını arttırmak vb.
Bu iki bölümü karşılaştırdık. Şimdi EGZERSİZLERİN SEÇİMİ VE YAPILARI başlıklı konuda ileri sürülenleri inceleyelim.

Belirli hedefler ve görevler tanımlandıktan sonra antrenör, her görevi gerçekleştirmek için içeriği ve koşulları tanımlar. Bu, prosedürler tarafından biçimlendirilen uygun egzersizlerin seçimini beraberinde getirir. Aşağıdakiler bir voleybol egzersizi için bu üçüncü bölümün bileşenleridir: egzersize katılan oyuncu sayısı, tekrarların ve serilerin sayısı, oyuncuların konumları ve adaptasyonları, topun sirkülasyonu ve egzersiz çeşitleri.
Dördüncü, eğer hedef belirlenmişse veya görev ayrıntılarıyla gerçekleştirilmişse başarı kriterinin yaratılmasıdır. Bu kriterler on hücumdan yedisi gibi sayılabilir olabilir. Ayrıca niteliğe dayalı, belirli bir yere (önceden belirlenmiş bir hedefe) hücum etme (attack) gibi netliği vurgulayan ya da hücum becerisi (smaç (spike), tipped top, blokçunun ellerini playing off gibi en iyi motor tepkisini almayı vurgulayan, o anki duruma uygun kriterler de olabilir.
Sonraki, beşinci, bölüm eğer belirli bir hedefe ulaşıldıysa değerlendirmeyi içerir. Eğer ulaşılmadıysa antrenör sebebini bulmalıdır. Hedef iyi aktarılamamış mıydı? Prosedür uygun değil miydi? Açıklama yetersizliğinden mi kaynaklanmıştı? Eksik bir modelleme veya zihinlerde istenilen canlandırmaya yetemeyecek bir anlatım mı vardı? Belirlenen görev sporcuların performans seviyesinin çok mu üzerindeydi? Yanlış anlaşılmış bir görev miydi? vs. Problemi tanımladıktan sonra antrenör, sporcunun antrenman sürecinin konusuna göre kendini geliştirmesi için gerekeli olan uygun düzeltici yanıtı bulmalıdır.

Pierre Berjaut tarafından 1980’de hazırlanmış ve bir antrenörün izlediği sürecin anlaşılmasını kolaylaştıran bir egzersize bakın. Bir antrenmanın konusu: kolay ve aynı koşullar altında bir becerinin tanınması.

Charles H. Cardinal

Önceki Sayfa

 Candan Yakın Can Dostu Olmak Adına